Je eerste retro-gamebeurs: waar je op let voordat je iets koopt

Een retro-gamebeurs is geen winkel. De prijzen liggen niet vast, de kwaliteit verschilt per kraam en niemand vertelt je uit zichzelf wat er mis is met het spel dat je vasthoudt. Dat hoort erbij. Het betekent alleen dat je zelf even moet kijken voordat je je geld uitgeeft

Ik koop retro games in voor mijn webshop, test ze, maak ze schoon en bepaal wat ze mogen kosten. Hieronder staan de controles die ik zelf doe voordat ik een spel aanneem. Ze kosten je hooguit een halve minuut per cartridge.

Neem contant geld mee

Niet elke kraam pint, en contant werkt altijd. Neem briefgeld mee in kleine coupures, dan kun je een bedrag precies afpassen. Vraag gerust wat de prijs wordt als je er drie neemt. Het ergste antwoord is nee.

Kijk of de versie op jouw console werkt

Per console ligt dat anders. Handhelds zijn simpel: Game Boy, Game Boy Color en Game Boy Advance zijn regiovrij. Een Japanse of Amerikaanse cartridge start gewoon, alleen de taal is die van de uitgave.

Bij de NES is Europa niet één gebied maar twee. PAL-A is het Verenigd Koninkrijk, Italië en Australië. PAL-B is de rest van Europa, met Nederland en België. Elk gebied heeft een eigen sleutel in de beveiligingschip. Een Nederlandse NES vraagt een PAL-B-cartridge, en een Britse cartridge start hier niet. Op het label staat een landcode, en UKV is de Britse. Twijfel je bij een losse cartridge, vraag dan waar hij vandaan komt.

Bij de Super Nintendo en de Nintendo 64 is het PAL tegenover NTSC. Wat PAL en NTSC precies betekenen leg ik op mijn site uit. Een Japanse of Amerikaanse Nintendo 64-cartridge draait niet op een Europese console.

Bij discs, zoals bij de PlayStation 1 en 2 en de GameCube, zit er geen chip in het spel maar een regiocode op de disc. Klopt die niet met de console, dan kom je niet voorbij het startscherm.

Ook een controller heeft een regio. Een deel van de Europese NES- en SNES-consoles heeft diodes in de controllerpoort, en de Europese controller draagt een weerstand die daarop antwoordt. Een Amerikaanse of Japanse controller doet dat niet en werkt op een gewone Europese SNES niet. Op de kleur kun je niet afgaan: grijs met rood, geel, blauw en groen is Europees én Japans, en paars of lila is Amerikaans. Kijk achterop naar de modelcode: SNSP is Europees, SHVC Japans, SNS Amerikaans. Een Europese controller werkt overal, een Amerikaanse of Japanse is een gok.

Wat je aan een cartridge ziet in een halve minuut

Draai hem om en kijk naar de schroef. NES, Super Nintendo, Nintendo 64, Game Boy en Game Boy Color hebben een 3,8 mm veiligheidsschroef waar alleen een zogeheten gamebit in past. De Game Boy Advance heeft een driepuntsschroef (tri-point, vaak verkocht als tri-wing). Een gewone schroevendraaier past daar niet in. Zit er een kruiskopschroef in, dan is de cartridge open geweest of is het geen origineel. Dat is een aanwijzing, geen bewijs, en heel vroege NES-cartridges hebben sleufschroeven.

De 3,8 mm schroef ligt naast zijn eigen gat. Het gereedschap met de holle punt is de gamebit, de kruiskop past er niet in.

Kijk daarna naar het label, schuin onder het licht. Origineel drukwerk heeft een gelijkmatige, lichte glans zonder inkjet-puntjes. Een druk die te zacht of pixelig oogt, met kleuren die net niet kloppen, wijst op een kopie. Verkleuring door zonlicht is normaal. Twee verschillende grijstinten in één behuizing wijzen op een samengeraapt exemplaar.

Kijk als laatste naar de contactstrip aan de onderkant. Wat vuil en aanslag is normaal na al die jaren en voorzichtig schoon te maken zonder de contacten te beschadigen.

Vraag naar de savebatterij, maar niet bij elk spel

Dat hangt af van de console én van het spel. Op de Game Boy en Game Boy Color heeft bijna elk spel dat je voortgang bewaart een batterij. Op de Nintendo 64 heeft maar een deel er een: Ocarina of Time en F-Zero X wel, GoldenEye 007 en Mario Kart 64 niet. De meeste Game Boy Advance-spellen bewaren hun save zonder batterij. Bij Pokémon Ruby, Sapphire en Emerald voedt de batterij alleen de klok, en je save blijft gewoon staan. Nintendo DS-kaartjes hebben er geen.

De batterij voedt hier de klok, niet je opgeslagen spel.

Een batterij die alleen een save vasthoudt gaat grofweg vijftien tot vijfentwintig jaar mee, sommige doen het na dertig jaar nog. Spellen met een interne klok zijn veel eerder leeg, want die klok tikt altijd door: Pokémon Gold, Silver en Crystal kunnen al na vijf tot tien jaar op zijn.

Een lege batterij is geen reden om weg te lopen, wel om over de prijs te praten. De cel zelf kost weinig, maar vervangen is een soldeerklusje van een kwartier met een speciaal bitje en een soldeerbout, en de oude save gaat daarbij meestal verloren.

Op de print staat Batt CR2025 gedrukt, dus welke cel erin hoort staat op de kaart zelf. Het lipje aan de cel is vastgesoldeerd, en daarom is vervangen een soldeerklus.

Waarom hetzelfde spel drie euro of veertig euro kost

Dat hoeft geen oplichterij te zijn. Het verschil zit eerst in wat erbij hoort: los is het goedkoopst, met de originele doos loopt het op, en met doos én boekje nog een stap. Daarna is het vraag en aanbod. Over Europese oplages bestaan geen openbare cijfers. Wie je een exact aantal noemt, gokt. En schaarste alleen verklaart een prijs niet: van Pokémon XD zijn volgens Nintendo zelf wereldwijd meer dan een miljoen exemplaren verkocht, en hij is toch duur, omdat hij laat in het leven van de GameCube verscheen en verzamelaars hem willen. Vergelijk dus met de kraam verderop.

Twee vragen die altijd werken, en wanneer je doorloopt

De eerste: is hij getest? Wie zijn spullen kent, heeft daar een antwoord op. Bij een vaag antwoord koop je een risico, en dat mag, zolang je het weet. De tweede: is hij opengemaakt, en is de batterij vervangen? Dan weet je meteen wat een kruiskopschroef betekent.

Doorlopen doe je bij een doosje dat nat is geweest en bij een verkoper die van een vraag geïrriteerd raakt. Een beurs komt terug: de gamebeurzen van dit jaar staan al in de agenda. Het meest zonde is niet de aankoop die je liet lopen, maar de stapel die je meenam omdat het toevallig goedkoop was.

---

---